الحسين بن سَعيدٍ ، عن أبي الجَهْم ، عن أبي خديجة ، قال : بَعَثَني أبُو عبدِاللَّه عليه السلام إلى أَصحابنا فقالَ : « قُلْ لَهُمْ : إيّاكُمْ ، إذا وَقَعَتْ بَيْنَكُمْ خُصُومَةٌ أَوْ تَدَارَى في شَيء مِنَ الأخْذِ وَالْعَطاءِ أَنْ تَحاكَمُوا إلى أحَدٍ مِنْ هؤلاء الفُسّاقِ . اجْعَلُوا بَيْنَكُم رَجُلًا قَدْ عَرَفَ حَلالَنا وَحَرامَنا ؛ فَإنّي قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَيْكُمْ قاضِياً . وَإيّاكُمْ أنْ يُخاصِمَ بَعْضُكمُ بَعْضاً إلَى السُلْطانِ الْجائِرِ » « 1 » . ابو خديجه ( يكى از اصحاب مورد اعتماد امام صادق عليه السلام ) مىگويد كه حضرت صادق عليه السلام به من مأموريت دادند كه به دوستانمان ( شيعه ) از طرف ايشان چنين پيغام بدهم : « مبادا وقتى بين شما خصومت و نزاعى اتفاق مىافتد ، يا در مورد دريافت و پرداخت اختلافى پيش مىآيد ، براى محاكمه و رسيدگى به يكى از اين جماعت زشت‌كار مراجعه كنيد . مردى را كه حلال و حرام ما را مىشناسد بين خودتان حاكم و داور سازيد ؛ زيرا من او را بر شما قاضى قرار داده‌ام . و مبادا كه بعضى از شما عليه بعضى ديگرتان به قدرت حاكمهء جائر شكايت ببرد » . منظور از « تَدَارَى في شَيء » كه در روايت آمده همان اختلاف حقوقى است ؛ يعنى در اختلاف حقوقى و منازعات و دعاوى به اين « فساق » رجوع نكنيد . از اين‌كه دنبال آن مىفرمايد : « من براى شما قاضى قرار دادم » . معلوم مىشود كه مقصود از « فساق » و جماعت زشت‌كار ، قضاتى بوده‌اند كه از طرف امراى وقت و قدرت‌هاى حاكمهء ناروا منصب قضاوت را اشغال كرده‌اند . در ذيل حديث مىفرمايد : « وَإيّاكُمْ أَنْ يُخاصِمَ بَعضُكُم بَعضاً إلَى السُلطانِ الْجائِرِ » . در مخاصمات نيز به سلطان جائر ؛ يعنى قدرت حاكمهء جائر و ناروا ، رجوع نكنيد ؛ يعنى در امورى كه مربوط به قدرت‌هاى اجرايى است به آنها مراجعه ننماييد . گرچه « سلطان جائر » قدرت حاكمه جائر و ناروا به طور

--> ( 1 ) . تهذيب الأحكام ، ج 6 ، ص 303 ، حديث 846 ؛ وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 139 ، « كتاب القضاء » ، « أبواب صفات القاضي » ، باب 11 ، حديث 6 .